Going to see The Odyssey today to see how Odysseus fared when he visited the dining room of Polyphemus, the Cyclops. Here is Euripides’ take on it, in the words of Odysseus [ΟΔΥΣΣΕΥΣ], speaking to the Chorus on one of the few extant ‘Satyr’ plays – which played together with a fare of a tragic trilogy:
ΧΟΡΟΣ Ω τους φτωχούς! Πώς έγινε το πράγμα; ΟΔΥΣΣΕΥΣ Μόλις στο άντρον εμπήκαμε, άρχισε φωτιά ο Πολύφημος, νανάβη ρίχνοντας μιας βελανιδιάς μεγάλης τα κλωνάρια, που τρία αμάξια δύσκολα μπορούσαν να κρατήσουν. Έπειτα πλάι στη φωτιά ένα κρεββάτι στρώνει από έλατα, και έπειτα ένα κρατήρα επήρε ίσον με δέκα αμφορείς, αρμέγει της γελάδες και τον γεμίζει κάτασπρο το γάλα. Και κατόπιν ένα ποτήρι ξύλινο από κισσό τρείς πήχες το ύψος κι' άλλους τέσσερες τουλάχιστον το βάθος. Ένα καζάνι χάλκινο στη φλόγα απάνω στήνει και σούβλες που η άκρη τους ήτανε σιδερένια. Και όταν όλα ετοίμασεν ο μάγερας του Άδου δυο από τους συντρόφους μου άρπαξε, τους έσφαξε με κάποιον ρυθμό, τον' ένα έρριξε εις το καζάνι μέσα και έπειτα τον δεύτερον αρπάζει απ' το πόδι και τον χτυπάει δυνατά στου βράχου τη γωνία και το κεφάλι του έσπασε κ' εχύθη το μυαλό του· τότε με το μαχαίρι του της σάρκες κατακόβει και τον πετάει στη φωτιά, ενώ τα άλλα μέλη, μέσ' στο καζάνι τάρριξε να βράσουν με τον άλλον. Εγώ σ' αυτό το μεταξύ με μάτια δακρυσμένα στο πλάι του εστεκόμουνα και τον υπηρετούσα. Οι άλλοι στα βάθη της σπηληάς οι δόλιοι μαζεμένοι σαν τα πουλάκια έτρεμαν, κ' είχε κοπή η λαλιά τους. Τέλος όταν εχόρτασε με σάρκες και ξαπλώθη ο Κύκλωψ κ' η ανάσα του 'μόλυνε τον αέρα μια θεία αλήθεια έμπνευσις μου ήρθε· το ποτήρι με το κρασί του Μάρωνος εγέμισα και του είπα — Ω Κύκλωψ, του θεού παιδί των θαλασσών, αν θέλης, δοκίμασε απ' το ποτόν που βγάζουνε το θείον ταμπέλια της Ελλάδος μας, απ' το ποτόν του Βάκχου! Εκείνος από το φρικτό το δείπνο χορτασμένος με μια μονάχα ρουφιξιά άδειασε τον κρατήρα και το κρασί επαίνεσε κ' υψώνοντας τα χέρια μου είπε «Ω πιο αγαπητέ απ' όλους τους άλλους ξένε, μου δίνεις ένα θείο ποτό, έπειτα από θείο γεύμα». Σαν είδα πως του άρεσε και δεύτερο του δίνω βέβαιος ότι το κρασί θα τον υποδουλώση και θα βοηθήση, γρήγορα να τον εκδικηθούμε· τότε άρχισε να τραγουδή, κ' εγώ το ένα στο άλλο κρασί ποτήρια τούδινα και μια φωτιά στα σπλάγχνα του άναβα· τα τραγούδια του στο άντρον αντηχούνε· με των δυστυχισμένων μου συντρόφων μου τους θρήνους. Τότε σιγά σιγά εγώ εβγήκα από το άντρον κ' ήρθα εδώ για να σωθώ κι' όλους εσάς να σώσω αν με βοηθήσετε. Αλλά θέλω να μάθω πρώτα αν θέλετε να φύγετε απ' τον ανόσιον άνδρα και εις του Βάκχου φθάνοντας τανάκτορα, να ζήτε με της Νεράιδες του μαζή. Αυτός ήταν ο πόθος του γέρου του πατέρα σας, που είναι στο άντρον τώρα. Μα αυτός είναι αδύνατος και άλλο δεν συλλογιέται απ' το μεθύσι· σαν πουλί που η ξόβεργα θα πιάση τινάζει αδίκως τα φτερά, μα δεν μπορεί να φύγη απ' το ποτήρι το κρασί. Σεις όμως που είσθε νέοι ελάτε να γλυτώσετε και να γυρίστε πίσω. στον Βάκχο, όπου με αυτόν τον Κύκλωπα δεν μοιάζει.
How went it with you then, poor wretch?
When we had entered yonder rocky abode, he lighted first a fire, throwing logs of towering oak upon his spacious hearth, enough for three wagons to carry as their load; next, close by the blazing flame, he placed his couch of pine-boughs laid upon the floor, and filled a bowl of some ten firkins, pouring white milk thereinto, after he had milked his kine; and by his side he put a can of ivy-wood, whose breadth was three cubits and its depth four maybe; next he set his brazen pot a-boiling on the fire, spits too he set beside him, fashioned of the branches of thorn, their points hardened in the fire and the rest of them trimmed with the hatchet, and the blood-bowls of Aetna for the axe’s edge. Now when that hell-cook, god-detested, had everything quite ready, he caught up a pair of my companions and proceeded deliberately to cut the throat of one of them over the yawning brazen pot; but the other he clutched by the tendon of his heel, and, striking him against a sharp point of rocky stone, dashed out his brains; then, after hacking the fleshy parts with glutton cleaver, he set to grilling them, but the limbs he threw into his cauldron to seethe. And I, poor wretch, drew near with streaming eyes and waited on the Cyclops; but the others kept cowering like frightened birds in crannies of the rock, and the blood forsook their skin. Anon, when he had gorged himself upon my comrades’ flesh and had fallen on his back, breathing heavily, there came a sudden inspiration to me. I filled a cup of this Maronian wine and offered him a draught, saying, “Cyclops, son of Ocean’s god, see here what heavenly drink the grapes of Hellas yield, glad gift of Dionysus.” He, glutted with his shameless meal, took and drained it at one draught, and, lifting up his hand, he thanked me thus “Dearest to me of all my guests! fair the drink thou givest me to crown so fair a feast.” Now when I saw his delight, I gave him another cup, knowing the wine would make him rue it, and he would soon be paying the penalty. Then he set to singing; but I kept filling bumper after bumper and heating him with drink. So there he is singing discordantly amid the weeping of my fellow-sailors, and the cave re-echoes; but I have made my way out quietly and would fain save thee and myself, if thou wilt. Tell me then, is it your wish, or is it not, to fly from this unsocial wretch and take up your abode with Naiad nymphs in the halls of the Bacchic god? Thy father within approves this scheme; but there! he is powerless, getting all he can out of his liquor; his wings are snared by the cup as if he had flown against bird-lime, and he is fuddled; but thou art young and lusty; so save thyself with my help and regain thy old friend Dionysus, so little like the Cyclops.
All love
Steven xxxxxx
Steve_Bamlett_blog 